Bedrijfs­­kennis bruik­baar maken

Ik las een column van René Dienstra over onderwijs. Zijn stelling was dat we nog steeds erg zwaar leunen op ‘top-down’ informatieoverdracht: de leraar vertelt, de leerling luistert. Als een vat dat volgegoten moet worden. Mijns inziens terecht zei hij dat het geleerde pas echt beklijft als de leerling in staat blijkt om zelf nieuwe vragen te formuleren, om een instructie aan zichzelf te geven waardoor hij of zij een vraagstuk kan oplossen of een uitdaging kan overwinnen. Om dit te ervaren, moet een leraar net zo vaak luisteren naar zijn leerling als andersom.

Wat we weten wordt niet toegepast

Dit is een mooi beeld, en een heel goede concretisering van ideeën waar ik al een tijd mee rondloop. Er is zoveel kennis beschikbaar, op alle gebieden, en zeker in in de businessliteratuur, mijn vakgebied. Social enterprise, nieuwe businessmodellen, klantwaarde, maatschappelijke relevantie, verandermanagement, talent retainment… eigenlijk elk probleem dat een organisatie heeft, kent al meerdere oplossingen. Waarom zijn die problemen dan zo hardnekkig, verschijnen er nog zoveel boeken, seminars, websites, adviesbureaus? Je kan er cynisch op antwoorden dat het een geldkwestie is, maar waar geen vraag is, komt ook geen groot aanbod.

Die kennis is er dus wel, maar als we eenmaal aan het werk gaan, kunnen we haar niet vinden, niet ‘ombuigen’ naar onze werksituatie, of niet voldoende draagvlak vinden om er als organisatie (of als team) echt mee aan de slag te gaan. De redenen daarvoor kennen we ook: de druk van alledag, twijfel over nieuwe technieken of ideeën (of soms verzet ertegen, in de vorm van ‘het werkt toch ook zoals we het nu doen’ of erger nog, ‘dat gaat hier nooit vliegen’). Geld soms, als invoering van een nieuwe werkwijze omscholing of nieuwe soft- of hardware vereist.

Kennis ombuigen naar jouw situatie

Jammer, vind ik. Als je alle oplossingen at your fingertips hebt, is het wel heel zonde om maar door te blijven modderen. Wie weet is er nog wel iets anders aan de hand. Het moeizame ‘ombuigen’ naar de werksituatie betreft doorgaans theorieën of opvattingen die helder worden uitgelegd in één context, maar waarvan de ombuiging of vertaling naar een andere (jouw, specifieke) werkcontext niet evident is. Dat is één probleem, en iets wat je vaak Amerikaanse businessboeken kunt verwijten: prachtig verhaal, maar het werkt alleen voor dát bedrijf in díe sector, op dát moment in de economische geschiedenis.

Van instructie naar zelfinstructie

Gerelateerd daaraan is er misschien een ander probleem, terugkomend op de column van Diekstra. Wanneer wordt een instructie een zelfinstructie? Met andere woorden, wat heb je nodig, als lezer van een boek, als bezoeker van een seminar, om dat wat je hoort te internaliseren als een regel, als een principe waarop je terug kunt vallen (en dat je überhaupt herkent) als je in een toepasselijke omstandigheid bent?

Ik vind dat een boeiende vraag, en besef me dat antwoorden erop uiteen zullen lopen. Een aantal kan ik me nu al voorstellen:

• oefening, kansen in een gecreëerde of echte situatie om bepaalde kennis toe te passen (denk aan onderhandelingscursussen)

• gewenning door geforceerde toepassing: jezelf dwingen om een andere werkwijze te volgen, totdat dat een tweede natuur wordt. Een beetje zoals je leert hardlopen en daar langzaam beter in wordt

• coaching, een niet-kritisch oog dat met je meekijkt en je suggesties geeft op de juiste momenten

Zoals eerder gezegd, wil ik met Monday 9:15 hard werken om kennis echt toepasbaar te maken. Niet per se ‘hapklaar’ maar wel als een goeie nieuwe schroevendraaier: je snapt meteen hoe hij werkt en hoe hij je werk makkelijker kan maken. ‘O wacht, ik kan het handvat een slag draaien, zo hoef ik minder kracht te zetten.’ De stelling van Diekstra geeft hiervoor een helder denkspoor aan.